Początek wiosny kojarzy się z przemianą – w marcu dzień jest już wyraźnie dłuższy od nocy, a na drzewach pojawiają się pierwsze zielone listki. Podjęcie decyzji o zmianie w życiu osobistym bywa jednak trudne. W przypadku uzależnień pojawia się również dodatkowe napięcie między świadomością problemu a potrzebą sięgania po substancję lub zachowanie przynoszące chwilową ulgę. Przyzwyczajenia oraz lęk przed nieznanym mogą skutecznie powstrzymać przed zdecydowaniem się na zmianę. Wiele osób doświadcza też ambiwalencji – jednocześnie pojawia się u nich chęć poprawy sytuacji i silna obawa przed wysiłkiem, który będzie z tym związany. Jak sobie poradzić z takimi przeszkodami na drodze ku lepszemu?
Czym jest transteoretyczny model zmiany?
Transteoretyczny model zmiany opisuje proces wprowadzania zmian w życiu człowieka jako serię następujących po sobie etapów. Obejmują one:
- brak gotowości do zmiany – problem nie jest jeszcze dostrzegany,
- rozważanie zmiany – pojawia się myśl o potrzebie innego sposobu funkcjonowania,
- przygotowania – pierwsze plany dotyczące wprowadzenia zmian,
- działanie – wprowadzenie konkretnych zmian,
- utrzymywanie efektów – skoncentrowanie się na wzmacnianiu nowych nawyków, jak również zapobieganiu powrotowi do wcześniejszych schematów postępowania,
- rozwiązanie lub nawrót – zmiana staje się częścią życia albo zostaje porzucona.
W kontekście leczenia uzależnień model ten pomaga zrozumieć, że wahania czy okresy zwątpienia nie muszą oznaczać porażki. Przeciwnie, stanowią one naturalny element procesu wychodzenia z nałogu, co wymaga cierpliwości i systematycznej pracy.
Jak zastosować można transteoretyczny model zmiany w praktyce?
W pracy terapeutycznej transteoretyczny model zmiany zapewnia wsparcie w dopasowaniu formy pomocy do aktualnego stanu psychicznego osoby zmagającej się z danym problemem. Na początkowych etapach ważne jest budowanie świadomości uzależnienia oraz spokojna rozmowa o konsekwencjach nałogu dla zdrowia, relacji albo codziennego funkcjonowania. W kolejnych fazach większy nacisk kładzie się na planowanie konkretnych kroków prowadzących do ograniczenia lub zaprzestania destrukcyjnych zachowań bądź używania substancji psychoaktywnych. W trakcie leczenia duże znaczenie ma też wzmacnianie motywacji oraz rozwijanie nowych sposobów radzenia sobie z napięciem czy trudnymi emocjami.
Wiosna to dobry moment na zmianę, ponieważ kojarzy się z początkiem nowego etapu. Dłuższe dni i większa ilość światła słonecznego, jak również powrót aktywności na świeżym powietrzu mogą ułatwiać stopniowe wprowadzanie zdrowych nawyków. W naszym ośrodku terapii uzależnień stosujemy transteoretyczny model zmiany. Dzięki temu jesteśmy w stanie lepiej udzielać niezbędnej pomocy osobom potrzebującym profesjonalnego wsparcia w wychodzeniu z nałogów. Zachęcamy do skorzystania z terapii uzależnień od hazardu, narkotykowej czy antyalkoholowej właśnie tutaj.